Akran zorbalığına uğrayan çocukların büyük bölümü yaşadıklarını kendiliğinden anlatmaz. Utanç, misilleme korkusu ya da büyüklerin durumu daha da kötüleştireceği düşüncesi çocuğu susturur. Bu yüzden ebeveynin en güçlü aracı, çocuğun sözlerinden çok davranışlarındaki küçük değişimleri fark edebilmesidir.
Bu konuda destek almak isterseniz Ankara Çocuk Psikiyatri sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Davranış ve Duygu Durumundaki Değişimler
Daha önce neşeli olan bir çocuğun içine kapanması, sık sinirlenmesi ya da aniden ağlama nöbetleri geçirmesi dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Bazı çocuklar ise tam tersine evde kardeşlerine karşı saldırgan davranmaya başlar; okulda hissettiği çaresizliği güvendiği yerde boşaltır. Uyku düzensizlikleri, kâbuslar, iştah değişimi ve özgüven kaybı da sık görülür. “Ben zaten sevilmiyorum” ya da “Kimse benimle oynamak istemiyor” gibi cümleler geçip gidiyormuş gibi görünse de ciddiye alınmalıdır.
Bedensel ve Okulla İlgili İpuçları
Sabahları tekrar eden karın ağrısı, baş ağrısı veya mide bulantısı, özellikle hafta sonu geçip pazartesi başlıyorsa önemli bir ipucudur. Açıklanamayan morluklar, yırtık kıyafetler, kaybolan ya da zarar görmüş eşyalar, harçlığın sürekli bitmesi de dikkat çeker. Okul konusunda ise servise binmek istememe, farklı bir yoldan gitme isteği, teneffüste tuvalete ya da revire gitme ısrarı, notlarda ani düşüş ve okul hakkında konuşmaktan kaçınma sık rastlanan işaretlerdir. Dijital ortamda zorbalık yaşayan çocuk ise telefonu görünce huzursuzlaşabilir, mesaj geldiğinde ekranı hızla kapatabilir.
Çocukla Nasıl Konuşulmalı?
Sorgulama havası yaratmadan, sakin bir zamanda ve açık uçlu sorularla başlamak işe yarar. “Okulda günün nasıldı?” yerine “Teneffüste kimlerle vakit geçirdin?” ya da “Bugün seni en çok üzen şey neydi?” gibi sorular daha fazla bilgi verir. Çocuk anlatmaya başladığında araya girmemek, suçlayıcı sorulardan kaçınmak ve “Sana inanıyorum, bu senin hatan değil” demek güven duygusunu güçlendirir. “Sen de karşılık ver” ya da “Aldırış etme” gibi öğütler çoğu zaman çocuğu daha yalnız hissettirir. Önce dinleyin, sonra birlikte plan yapın.
Görüşme süreci hakkında ayrıntılar çocuk Psikiyatri Ankara bölümünde yer alıyor.
Sonraki Adımlar ve Destek
Gördüklerinizi tarih ve olay bazında not alın, ardından sınıf öğretmeni ya da okul rehberlik servisiyle somut örnekler üzerinden görüşün. Çocuğa haber vermeden harekete geçmemek, onun kontrol duygusunu korur. Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, çocuk okula gitmeyi tamamen reddediyorsa, kendine zarar verme veya umutsuzluk ifadeleri kullanıyorsa bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanından destek alınmalıdır.
Zorbalık çocuğun suçu değildir ve doğru destekle üstesinden gelinebilir. Fark etmek, dinlemek ve birlikte hareket etmek, çocuğun güvende olduğunu hissetmesi için atılacak en önemli ilk adımlardır.
İlgili okuma: Dikkat Dağınıklığı Yaşayan Çocuğa Çalışma Ortamı Nasıl Hazırlanır?