Ergenlik, duyguların yoğunlaştığı ama bunları ifade etmenin zorlaştığı bir dönemdir. Çoğu genç ne hissettiğini tam adlandıramaz, söylediğinde de yanlış anlaşılmaktan çekinir. Hazır bir cümle kalıbı, konuşmanın ilk adımını atmayı kolaylaştırır. Aşağıdaki örnekleri olduğu gibi kullanabilir ya da kendi sözcüklerinize uyarlayabilirsiniz.
Bu konuda destek almak isterseniz çocuk Psikiyatri Ankara sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Konuşmayı başlatmak için cümleler
En zor kısım çoğu zaman başlangıçtır. Doğru zamanı seçmek de işi kolaylaştırır; akşam yemeği sonrası ya da yolculuk gibi sakin anlar, tartışmanın ortasından daha uygundur. Şu cümleleri deneyebilirsiniz: “Seninle biraz konuşmak istiyorum, müsait olduğunda söyler misin?”, “Son zamanlarda canımı sıkan bir şey var ama nasıl anlatacağımı bilmiyorum.”, “Çözüm aramıyorum, sadece dinlemeni istiyorum.” Son cümle özellikle işe yarar, çünkü aileler endişeyle hemen öğüt vermeye yönelebilir. Ne beklediğinizi baştan söylemek bu yönlendirmeyi önler.
Duyguyu “ben dili” ile anlatmak
Suçlayıcı cümleler savunmayı tetikler. “Beni hiç anlamıyorsunuz” yerine duyguyu ve nedenini birlikte söylemek konuşmanın yönünü değiştirir. Örneğin: “Sınav sonuçlarını konuşurken kendimi yetersiz hissediyorum.” “Arkadaşlarımla ilgili sorular sorulunca izlendiğimi düşünüyorum ve bu beni geriyor.” “Okulda son zamanlarda çok yalnız hissediyorum, bu yüzden sessizleştim.” Bu kalıp basittir: “Şu olduğunda, şunu hissediyorum, çünkü şuna ihtiyacım var.” Duyguyu tam adlandıramıyorsanız “İçimde bir sıkışma var, adını koyamıyorum” demek de tamamen geçerlidir.
İhtiyacı ve sınırı net söylemek
Duyguyu paylaştıktan sonra ne istediğinizi belirtmek, ailenin nasıl destek olacağını anlamasını sağlar. “Bana şu an sarılman iyi gelir.” “Bu konuyu bugün konuşmak istemiyorum, yarın akşam tekrar açabilir miyiz?” “Notlarımı sormak yerine nasıl olduğumu sormanı istiyorum.” “Odama girmeden önce kapıyı çalarsanız kendimi daha güvende hissederim.” Sınır koymak saygısızlık değildir; konuşmayı ertelemek istediğinizi nazikçe söylemek, tartışmaya girmekten çok daha verimlidir.
Daha fazlası için Ankara Çocuk Psikiyatri sayfasına göz atabilirsiniz.
Daha ağır duygular ve profesyonel destek
Uzun süren çökkünlük, uyku ve iştah değişiklikleri, hiçbir şeyden zevk alamama, kendine zarar verme düşünceleri gibi durumlarda durumun ciddiyetini açıkça söylemek gerekir: “Haftalardır kendimi çok kötü hissediyorum ve tek başıma baş edemiyorum. Bir uzmanla görüşmek istiyorum.” Bu cümle aileye net bir yön verir. Ailenin tepkisi beklediğiniz gibi olmazsa okul psikolojik danışmanı ya da güvendiğiniz bir yetişkin de aracı olabilir. Acil bir tehlike hissediyorsanız beklemeden bir yetişkine ya da acil yardım hattına ulaşın.
Duyguları anlatmak bir beceridir ve denedikçe gelişir. İlk konuşma mükemmel geçmeyebilir; önemli olan kapıyı aralamaktır. Aileler de bu süreçte öğrenir, bu yüzden sabırlı olmak her iki taraf için de yararlıdır.
Bu yazıyla bağlantılı bir başka konu: Çocukta Kaygı Başvurusunu Somut Örneklerle Tarif Etmek